Bilgisayar yavaşladığında verilen klasik tavsiye bellidir:
“Format at, canavar gibi olur.”
Gerçekten de çoğu zaman format sonrası bilgisayar:
Daha hızlı açılır
Daha akıcı çalışır
Donmalar azalır
Peki ama neden?
Format atınca ne silinir, ne düzelir, “eski hal” nereye gider?
Bu yazıda format atmanın bilgisayarı neden hızlandırdığını mitlerden arındırarak, net ve sade şekilde anlatıyoruz.
Bir bilgisayar genelde tek bir sebepten değil, biriken küçük yüklerden yavaşlar:
Arka planda çalışan programlar
Açılışta otomatik başlayan servisler
Kaldırılmış ama izi kalan yazılımlar
Geçici dosyalar
Güncellemelerden kalan artıklar
Sürücü ve yazılım uyumsuzlukları
Zamanla sistem:
Temiz bir masa olmaktan çıkar,
üst üste yığılmış bir depoya döner.
Format atmak şunu yapar:
Her şeyi siler ve sıfırdan başlatır.
Ama asıl hızlanma sebebi “silmek” değil,
gereksiz olan her şeyden kurtulmaktır.
Zamanla bilgisayara:
Deneme yazılımları
Otomatik çalışan uygulamalar
Unutulmuş servisler
kurulur.
Bunların çoğu:
Kullanılmaz
Ama çalışmaya devam eder
Format sonrası:
Bu yüklerin tamamı gider
Sistem sadece temel bileşenlerle çalışır
Sonuç:
CPU ve RAM rahatlar.
Yavaş açılan bilgisayarların en büyük sebebi:
Açılışta çalışan programlardır
Format sonrası:
Açılış listesi sıfırlanır
Sadece sistem çalışır
Bu yüzden:
“Daha masaüstü gelmeden hızlandı”
hissi oluşur.
Aylar içinde:
Eski sürücüler
Yeni sürücüler
Yarım kalmış güncellemeler
birbirine girer.
Bu çakışmalar:
Performansı düşürür
Donmalara yol açar
Format:
Bu karmaşayı tamamen sıfırlar.
Format sonrası:
Sadece ihtiyacın olan programları kurarsın
Bilgisayarı daha “bilinçli” kullanırsın
Bu da:
Gereksiz yük bindirmemeni sağlar.
Yani hızlanma:
Sadece teknik değil
kullanım alışkanlığıyla da ilgilidir.
Bu soru çok sorulur.
Format attığında:
Dosyalar silinir
Programlar silinir
Ayarlar silinir
Ama gerçekte olan:
Sistem diski baştan yazılır.
Yani “eski bilgisayar”:
Bir yere taşınmaz
Arka planda durmaz
tamamen yok olur
(O yüzden yedek almadan format atılmaz!)
Hayır.
Eğer:
Donanım eskiyse
HDD kullanıyorsan
RAM yetersizse
format:
Geçici rahatlama sağlar,
mucize yaratmaz.
Bu durumda:
SSD’ye geçmek
RAM artırmak
formattan çok daha etkili olur.
Günümüzde:
“Sıfırdan temiz kurulum”
Klasik format kavramının yerini almıştır
Temiz kurulum:
Gereksiz üretici yazılımları olmadan
Daha saf bir sistemle
başlamanı sağlar.
Çünkü:
Aynı alışkanlıklar tekrar eder
Aynı tür yazılımlar yeniden kurulur
Sistem tekrar yük biriktirir
Yani:
Format sihir değil,
reset tuşudur.
Kurumsal sistemlerde:
Düzenli format
Standart yazılım listesi
Temiz imaj kullanımı
bilgisayarların:
Yıllarca stabil çalışmasını sağlar.
Bu yüzden IT ekipleri:
“Bozulmadan format” atar.
Bilgisayar:
Formatla “güçlenmez”
Ama hafifler
Eskisi:
Bir yere gitmez
Silinir
Sistemden çıkar
Gerçek şu:
Bilgisayarın yavaşlamasının sebebi yaşlanması değil,
üzerine bindirdiklerimizdir.
Format:
O yükleri indirmektir.