Bugün ziyaret ettiğimiz neredeyse tüm modern web sitelerinin arkasında JavaScript vardır. Tıklanan butonlar, açılan menüler, kayan slider’lar, anlık bildirimler, form kontrolleri ve hatta arka planda çalışan birçok işlem JavaScript sayesinde gerçekleşir.
Peki JavaScript’i bu kadar vazgeçilmez yapan nedir?
Neden hem frontend hem backend dünyasında bu kadar güçlü bir konuma sahiptir?
Bu yazıda, JavaScript’in ne olduğunu, neden bu kadar popüler olduğunu, hangi alanlarda kullanıldığını ve yanlış kullanıldığında nasıl performans sorunlarına yol açabileceğini detaylı şekilde ele alıyoruz.
JavaScript, web tarayıcılarında çalışan dinamik bir programlama dilidir. HTML ve CSS ile birlikte web’in temel yapı taşlarından biridir.
HTML → Yapı
CSS → Görünüm
JavaScript → Davranış
Başlangıçta sadece tarayıcı tarafında çalışması için tasarlanan JavaScript, bugün Node.js sayesinde sunucu tarafında da aktif olarak kullanılmaktadır.
JavaScript, tüm modern tarayıcılar tarafından doğrudan desteklenir. Ek bir kurulum gerekmeden her kullanıcıya ulaşabilir.
Bu da onu:
Evrensel
Ulaşılabilir
Platform bağımsız
bir dil hâline getirir.
JavaScript artık sadece arayüz dili değildir.
Frontend → React, Vue, Angular
Backend → Node.js, NestJS
Mobil → React Native
Masaüstü → Electron
Tek bir dil ile uçtan uca uygulama geliştirmek mümkündür.
JavaScript olmadan modern web siteleri düşünülemez.
Form doğrulama
Modal & popup’lar
Dinamik içerik yükleme
Sayfa yenilemeden veri çekme (AJAX)
Tüm bu işlemler JavaScript ile gerçekleşir.
Doğru kullanıldığında JavaScript:
Daha az sunucu isteği
Daha hızlı kullanıcı tepkisi
Akıcı bir deneyim
sunar.
Ancak yanlış kullanıldığında tam tersi etki yaratır.
Gereksiz büyük bundle’lar
Uzun yüklenme süreleri
Yavaş açılan sayfalar
SEO ve kullanıcı deneyimi ciddi zarar görür.
Özellikle büyük frontend uygulamalarda:
Kontrolsüz state
Karmaşık component yapıları
bakımı zor, hataya açık sistemler oluşturur.
Yanlış yazılmış JavaScript kodları:
XSS (Cross Site Scripting)
Token sızıntıları
Yetkisiz işlem çağrıları
gibi ciddi güvenlik açıklarına neden olabilir.
JavaScript büyüdükçe, projeler de karmaşıklaştı.
Bu noktada framework ve kütüphaneler devreye girdi.
Daha düzenli kod yapısı
Bileşen tabanlı mimari
Ölçeklenebilir projeler
Takım çalışmasına uygun yapı
Ancak framework seçimi de en az dil seçimi kadar kritiktir.
Her şeyi JavaScript ile çözmeye çalışmak
SEO’yu göz ardı etmek
Performans optimizasyonunu sona bırakmak
Async yapıları yanlış kullanmak
Gereksiz kütüphane bağımlılıkları
Bu hatalar, güçlü bir dili yük haline dönüştürür.
JavaScript bilen geliştiriciler:
Daha geniş iş alanına sahiptir
Full-stack roller için avantajlıdır
Startup ve ajans dünyasında daha çok tercih edilir
Bu yüzden JavaScript, sadece bir dil değil; kariyer yatırımıdır.
JavaScript:
WebAssembly entegrasyonları
Daha hızlı runtime’lar
Daha iyi type sistemleri (TypeScript)
Edge computing uyumu
ile gelişmeye devam ediyor.
Web var olduğu sürece JavaScript de var olacak.
JavaScript:
Doğru kullanıldığında → Hız, etkileşim, güç
Yanlış kullanıldığında → Yavaşlık, karmaşa, güvenlik riski
yaratır.
Başarılı web projelerinin sırrı şudur:
JavaScript’i her yerde değil, gerektiği yerde kullanmak.