Bir web sitesine giriyorsun ve neredeyse her seferinde aynı ekran:
“Çerezleri kabul ediyor musunuz?”
Çoğu kişi bunu düşünmeden kapatıyor ya da kabul ediyor.
Ama aslında bu soru:
Ne tesadüf
Ne de sitelerin keyfi tercihi
Bu yazıda, web sitelerinin neden sürekli çerez onayı istediğini, bunun hukuki, teknik ve kullanıcı tarafındaki gerçek sebeplerini sade bir dille anlatıyoruz.
Çerezler:
Web sitesinin tarayıcına bıraktığı küçük veri dosyalarıdır
Bu dosyalar sayesinde site:
Seni tanır
Tercihlerini hatırlar
Oturumunu açık tutar
Yani çerezler olmasa:
İnternet çok daha ilkel ve zahmetli olurdu.
Web sitelerinin “çerezleri kabul et” demesinin en büyük nedeni yasalardır.
Özellikle:
GDPR (Avrupa Birliği)
KVKK (Türkiye)
ePrivacy düzenlemeleri
Bu yasalar şunu söyler:
“Kullanıcıdan izin almadan veri toplayamazsın.”
Çerezler de veri topladığı için:
Açık bilgilendirme
Açık onay
zorunlu hâle gelmiştir.
Çünkü çerezlerle şu bilgiler toplanabilir:
Hangi sayfaya baktığın
Ne kadar kaldığın
Nereden geldiğin
Hangi cihazı kullandığın
Bu bilgiler:
Kişisel veri sayılabilir
Kullanıcı izni olmadan işlenemez
Bu yüzden siteler sorar:
“Buna izin veriyor musun?”
Her çerez aynı değildir.
Site çalışsın diye gereklidir
Sepet, giriş, dil seçimi gibi
Bunlar için genelde ayrı izin gerekmez.
Ziyaretçi sayısı
Hangi sayfa daha çok okunuyor
Site sahibinin şunu anlamasını sağlar:
“Kullanıcı ne yapıyor?”
İlgi alanına göre reklam
Yeniden hedefleme (remarketing)
İşte en kritik izin genelde bunlar içindir.
Çünkü:
Site küçük de olsa
Blog da olsa
Kurumsal da olsa
Eğer çerez kullanıyorsa:
İzin almak zorundadır.
Aksi hâlde:
Para cezası
Hukuki yaptırım
Reklam platformlarında sorun
yaşanabilir.
Çünkü:
Eskiden bu yasalar yoktu
Kullanıcı verisi bu kadar değerli değildi
Ama bugün:
Veri = güç
Bu yüzden devletler:
Kullanıcıyı korumak
Şeffaflığı zorlamak
istiyor.
Genelde:
Site açılır
Ama bazı özellikler çalışmaz
Örneğin:
Kişiselleştirilmiş içerik gelmez
Reklamlar rastgele olur
Analiz verileri sınırlı tutulur
Ama bu:
Kullanıcının hakkıdır.
Birçok sitede:
Kabul et → tek tık
Reddet → zor
Bu durum tartışmalıdır ama hâlâ yaygındır.
İdeal olan:
Kullanıcının gerçekten seçim yapabilmesidir.
Çerez uyarısı:
Ziyaretçiyi kaçırmak için değil
Siteyi korumak için vardır
Doğru yapılmazsa:
Güven zedelenir
Hukuki risk oluşur
Profesyonellik algısı düşer
“Benim sitem küçük, bana gerek yok.”
Yanlış.
Çünkü:
Küçük site
Büyük site
ayrımı yok.
Veri varsa:
Sorumluluk vardır.
“Çerezleri kabul et” uyarısı:
Kullanıcıyı rahatsız etmek için değil
Kullanıcıyı korumak için vardır
Bu sistem:
Şeffaflık sağlar
Kontrolü kullanıcıya verir
Dijital dünyayı daha adil yapar
Unutma:
Çerez bildirimi bir engel değil,
dijital hak hatırlatıcısıdır.